Gratë kandidate për deputete dhe kuota gjinore në zgjedhjet parlamentare 2021

Drejtimi i partive politike në Shqipëri vijon të jetë një terren i mbizotëruar thuajse tërësisht nga burrat ndërsa pjesëmarrja e grave në disa raste përdoret si strategji për “të thithur” votën e elektoratit femëror. Është ky konkluzioni i një raporti monitorimi mbi përfaqësimin e grave në listat e kandidatëve për deputetë të 4 prej partive politike që morën pjesë në zgjedhjet e përgjithshme të 25 prillit.
Raporti i realizuar nga AWEN (Rrjeti i Fuqizimit të Gruas në Shqipëri) analizoi përfaqësimin e grave në listat shumë-emërore të katër forcave politike në vend, Partisë Socialiste (PS), Koalicionit “Partia Demokratike – Aleanca për Ndryshim” (PD-AN), Lëvizjes Socialiste për Integrim (LSI), si dhe forcës së re politike të regjistruar për herë të parë në zgjedhje parlamentare ‘Nisma Thurje’.
“Duke ndjekur trendin pozitiv të vitit 2017, në zgjedhjet parlamentare të 2021, u vu re që partitë u treguan më të hapura dhe më të gatshme për të promovuar gratë kandidate. Në disa raste, pjesëmarrja e shtuar e grave u përdor nga partitë kryesore si një strategji zgjedhore për të tërhequr vëmendjen e elektoratit të grave. Është shqetësuese sidomos përqindja shumë e ulët e grave në drejtimin e degëve lokale të partive, si dhe në drejtimin politik të fushatës zgjedhore në terren, detyrë që rrallëherë u besohet grave”- thuhet në raport.

Por pavarësisht se disa parti i promovuan më shumë, numri i grave në listat për kandidatë e për rrjedhojë edhe në parlament këtë vit është më i ulët. Në këto zgjedhje konkuruan 1841 kandidatë për deputetë, 39.76% e të cilave ishin gra, një shifër më e ulët kjo se ajo e zgjedhjeve të vitit 2017 ku gratë zunë 40.25% të vendeve në listat për kandidate për deputetë. Ndërkohë në shtator, vetëm 48 gra do të ulen në parlamentin e ri, çka përbën rreth 34 % të totalit të ligjvënësve.

PS, gratë kandidate kryesuan listat

Forca kryesore në vend, PS u fut në garën elektorale me 152 kandidatë/e në total në listat e saj për çdo qark, 59 prej të cilëve ishin gra, pra 39% e listës totale. Gratë kandidate kryesuan listat e PS në 10 nga 12 qarqet e vendit (83%), duke e bërë këtë rastin e parë në Shqipëri ku gratë kryesojnë listat e një partie në përqindje kaq të lartë. PS ka treguar një rritje eskponenciale të grave në krye të listave nëpër qarqe, nga 4 në zgjedhjet e 2017, në 10 gra në zgjedhjet e 2021.
Qarqet me përqindjen më të lartë të grave kandidatë të PS janë Gjirokastra (50%), Korça (50%), Lezha (56%), Shkodra (42%) dhe Tirana (39%).

PD, asnjë grua në krye të listave

Forca tjetër politike PD-AN, kishte në listat e saj përfundimtare shumë-emërore 153 kandidatë/e për deputetë. Gratë përbënë 33% të listës shumë-emërore (51 nga 153 kandidime). Ndryshe nga PS, PD-AN nuk vendosi asnjë grua në krye të listave shumë-emërore të qarqeve, duke përkeqësuar treguesit e saj gjinorë në këtë këndvështrim, krahasimisht me zgjedhjet e vitit 2017 kur kishte 2 gra në krye të listave të qarqeve. Përsa i përket përqindjes së grave në listat sipas qarqeve, ato përbënë 33% të listës në çdo qark, 1 në 3 kandidatë. Në shumicën dërrmuese gratë u renditen të tretat në çdo treshe kandidatësh në lista.

LSI, kryetarja në krye të listës në 3 qarqe

LSI në listën e saj shumë-emërore prej 153 kandidaturash për deputetë, përfshiu 60 gra, të cilat përbëjnë 39% të kësaj liste. Gratë kryesuan listat emërore në 4 qarqe, por në 3 nga këto qarqe emri që kryesoi listën ishte i njëjti, ai i kryetares së kësaj forcë politike Monika Kryemadhi.
Gratë u përfaqësuan në përqindje më të larta se pragu ligjor (1 në 3 kandidatë) në qarqet Shkodër (58%), Dibër (50%), Lezhë (45%), Elbasan (40%), Tiranë dhe Fier (39%).

Nisma Thurje me përqindjen më të lartë të grave në lista

Forca e re politike ‘Nisma Thurje’, në listën e saj shumë-emërore prej 153 kandidaturash për deputetë/e përfshiu 68 gra kandidate, që përbëjnë 45% të listës shumë-emërore në 12 qarqe. Gratë kryesuan listën në 4 nga 12 qarqe të vendit të kësaj force politike. Përqindja më e lartë e
përfaqësimit të grave në lista ishte si më poshtë: Berat (67%), Elbasan (60%), Vlorë (50%), Lezhë (66%), Durrës (47%), Korçë (42%) dhe Fier (39%). Bazuar në listat përfundimtare të miratuara nga KQZ më datë 16.03.2021, të katër forcat politike të marra në analizë në këtë raport, i kanë respektuar dy kriteret bazë që lidhen me përfaqësimin gjinor. Secila forcë politike për çdo zonë elektorale, ka vendosur të paktën 30% gra në listat shumë-emërore për çdo qark, si dhe 1 nga 3 emrat e listës shumë-emërore i përkasin gjinisë femërore.